1. 18 yaş altına bağımsız kullanım yok
UIN’in bağımsız hesabını ve yetişkinlere açık sosyal özelliklerini kullanmak için 18 yaşını doldurmuş olmalısın. 18 yaşından küçük biri ancak ebeveyninin veya yasal vasisinin yönetimi ve denetimi altındaki bir profil üzerinden, kendisine açık ve yaşına uygun özelliklerle sınırlı biçimde yer alabilir. Bir yetişkinin yanında bulunmak, tek başına sistemde doğrulanmış veli denetimi yerine geçmez.
18 yaşından küçük olduğu ve ebeveyn/yasal vasi denetiminde olmadığı tespit edilen hesabın bağımsız erişimi kapalı tutulur. Bu, önce birkaç ihlal daha olmasını beklediğimiz bir durum değildir. Geçerli veli bağlantısı ve gerekli onaylar doğrulanana kadar normal kullanıma izin verilmez. Denetim ilişkisi sonradan sona ererse veya temsil yetkisi tartışmalı hâle gelirse erişim yeniden sınırlandırılabilir.
2. Veli denetimi ne demektir?
Ebeveyn/yasal vasi ilişkisi gerçek olmalı; ilgili yetişkin yönetim sorumluluğunu kabul etmeli; gerekli bağlantı ve onay adımları tamamlanmalıdır. Bekleyen davetler, abla/ağabey, öğretmen, arkadaş veya bir yetişkinin genel izni, yasal temsil yetkisini kendiliğinden sağlamaz. Gerektiğinde ilişkiyi ve yetkiyi doğrulamak için amaçla sınırlı bilgi istenebilir.
Veli; profil bilgilerini, görünürlüğü, katılım kararlarını, etkinliğin yaşa uygunluğunu ve gerekli fiziksel gözetimi takip etmekle yükümlüdür. Çocuk adına kayıt oluşturmak, bütün yetişkin özelliklerini veya her türlü mesajlaşmayı çocuğa açma yetkisi vermez. Belirli bir etkinlik veya özellik, veli onayı olsa bile çocuk için uygun olmayabilir ve kapalı tutulabilir.
Çocuğun doğum tarihini yetişkin gibi göstermek, denetim bağlantısını göstermelik kurmak, veli hesabını çocuğa bağımsız kullanım için bırakmak veya yaş kontrollerini başka hesap üzerinden aşmak yasaktır. Çocuğun 18 yaşına gelmesi durumunda bağımsız hesaba geçiş, ilgili yaş ve hesap doğrulama koşullarıyla ayrıca değerlendirilir.
3. CSAE ve CSAM kapsamındaki kesin yasaklar
CSAE; bir çocuğun cinsel istismarı, sömürülmesi, cinsel amaçlı yakınlaşma ile hazırlanması, cinsel şantaja uğratılması, cinsel amaçla ticaretine veya buluşturulmasına aracılık edilmesi gibi davranışları kapsar. Çocukla güven ilişkisi kurup onu cinsel içerik üretmeye, gizli konuşmaya veya görüşmeye yönlendirmek de bu yasak kapsamındadır.
CSAM; çocukların cinsel istismarını gösteren veya çocukları bu şekilde tasvir eden fotoğraf, video, çizim, sesle ilişkili materyal ve bilgisayar/yapay zekâ ile üretilmiş materyaller dâhil içerikleri kapsar. Böyle bir materyali oluşturmak, yüklemek, depolamak, paylaşmak, istemek, satmak, takas etmek, bunlara bağlantı vermek veya nasıl bulunacağını anlatmak yasaktır.
Çocuğun yaşı hakkında şüphe bulunması, materyalin ‘kurgu’, ‘şaka’, ‘sanat’, ‘rol yapma’ veya ‘yapay zekâ’ olarak tanımlanması istismar ve sömürü yasağını ortadan kaldırmaz. Çocuğun veya bir yetişkinin rızası, çocuk istismarını meşru kılmaz.
4. Çocuğu tehlikeye atan diğer davranışlar
Çocuğa cinsel ima veya teklif yöneltmek, özel görüntü istemek, bedenine ilişkin cinselleştirilmiş yorum yapmak, hediye/para karşılığında gizli iletişim kurmak, ailesinden saklamasını istemek veya onu başka bir platforma taşıyarak denetimi aşmak yasaktır. Çocuğun okulunu, ev adresini, telefonunu veya günlük rotasını istemek ya da herkese açık paylaşmak ciddi güvenlik riski doğurur.
Zorbalık, ayrımcılık, tehdit, şiddete teşvik, kendine zarar vermeye yönlendirme, madde/alkol temini, yasa dışı faaliyetlere sürükleme ve yaşına uygun olmayan etkinliklere katılması için baskı kurma da kabul edilmez. Ebeveyn denetimindeki bir profilin bulunması, yetişkinlere bu çocukla bağımsız ve sınırsız iletişim kurma hakkı vermez.
5. Etkinlikler, ulaşım ve fiziksel gözetim
Bir çocuğun katılacağı etkinliğin içeriği, yeri, saatleri, katılımcıları, ekipmanı, ulaşımı ve riskleri yasal temsilci tarafından değerlendirilmelidir. Gerekli gözetimi sağlayacak yetişkin belirli olmalı; yaşa uygun olmayan veya güvenliği sağlanamayan bir plana çocuk dâhil edilmemelidir. Bir uygulama onayı, velinin çocuğu koruma ve gözetme yükümlülüğünü sona erdirmez.
Düzenleyici, yaş ve gözetim koşullarını saklayamaz; çocuğu izinsiz bir yere götüremez, yalnız bırakamaz veya onunla gizli buluşma planlayamaz. Çocuğun fotoğrafı veya videosu için gerekli izinler alınmalı; konum ve tanımlayıcı bilgilerin görünmesine özellikle dikkat edilmelidir. UIN’de yer alan bir etkinlik etiketi, güvenlik sertifikası değildir.
6. Uygulamanın içinden nasıl bildirirsin?
Profil → UIN hakkında ve destek → Destek bölümünde Güvenlik konusunu seçip açıklamanı gönderebilirsin. Destek formu UIN’de berkalp kullanıcı adına bağlı yetkili destek hesabıyla bir görüşme açar. İçerik veya kullanıcı menüsünde sunulan Bildir ve Engelle seçeneklerini de kullanabilirsin. Açıklamada ‘Çocuk güvenliği’ ifadesini belirtmen, konunun ayırt edilmesine yardımcı olur.
İlgili kullanıcı adını, içerik veya etkinlik bağlantısını/kimliğini, olayın yaklaşık zamanını ve neden endişelendiğini yaz. Şifreni, doğrulama kodunu veya gereksiz hassas bilgileri gönderme. Çocuğun kimliğini açık bir profil/yorum üzerinden duyurarak yardım isteme; bildirimi özel destek kanalından ilet.
İstismar materyalini indirme, kopyalama, yeniden paylaşma veya destek görüşmesine ekleme. Materyalin bulunduğu yerin bağlantısı ya da içerik kimliği ve kısa açıklama yeterlidir. İnceleme veya delil koruma için gereken teknik işlemler yalnızca yetkili kişiler ve uygulanabilir hukuk çerçevesinde yürütülmelidir.
7. Beklemeden koruyucu tedbir ve inceleme
Çocuk güvenliğine ilişkin bir şikâyet yönetimimize ulaştığında ilgili hesabı veya erişimi inceleme süresince tedbiren dondurur; gerekli olduğunda şüpheli içeriği erişime kapatırız. Yeni bir şikâyet, ikinci bir ihlal veya olayın büyümesini beklemeyiz. Bu tedbir, bir yargısal mahkûmiyet kararı değildir; çocuğu korumak ve devam eden riski sınırlamak içindir.
Yetkili ekip bildirimin bağlamını ve mevcut kayıtları amaçla sınırlı inceler, ilgili erişimi ve delil niteliğindeki kayıtları korur ve gerekli adımları belirler. İhlal doğrulandığında içerik kaldırılabilir, hesap kalıcı olarak kapatılabilir ve yeni hesapla geri dönüş engellenebilir. Çocuk istismarı ve sömürüsü, arkadaş referansıyla görmezden gelinecek bir davranış değildir.
Bu kanal bir acil müdahale hattı değildir. UIN’in bütün içerikleri kesintisiz önceden taradığı veya her bildirime belirli bir dakika içinde yanıt verdiği garantisi yoktur. Acil tehlikede aşağıdaki resmî yardım yollarını kullan.
8. Yetkili makamlara bildirim ve veri koruma
Çocukların cinsel istismarı veya sömürüsü ile ilgili olaylar, geçerli bildirim ve delil koruma yükümlülükleri çerçevesinde ilgili ulusal/bölgesel yetkili makamlara bildirilir. Bağlayıcı ve hukuka uygun bilgi talepleriyle iş birliği yapılır. Gereken durumda içerik ve hesap erişimine ilişkin koruyucu tedbir, inceleme veya resmî süreç tamamlanmadan uygulanabilir.
Çocuk ve bildirim yapan kişinin bilgileri yalnızca görevli kişilere, gerekli sağlayıcılara ve hukuken yetkili makamlara amaçla sınırlı açıklanır. İlgili içerik toplum içinde teşhir edilmez; mağdurun kimliği gereksiz yere karşı tarafa verilmez. Her türlü silme, saklama ve açıklama kararı çocuğun güvenliği, veri minimizasyonu ve hukuki yükümlülüklerle birlikte değerlendirilir.
9. Çocuğa ve veliye: suçluluk hissetmeden yardım iste
Seni rahatsız eden bir kişi varsa konuşmayı bitirebilir, engelleyebilir ve güvendiğin bir yetişkine anlatabilirsin. Birinin gizli kalmasını istemesi, hediye vermesi, seni tehdit etmesi veya ‘bunu sen istedin’ demesi susmanı gerektirmez. Zarar gören veya yardım isteyen kişiyi suçlayıcı bir dil kullanılmaz.
Veliler çocuğu yargılamadan dinlemeli, tehlikeli kişiyle doğrudan çatışmaya girmeden çocuğun güvenliğini sağlamalı ve gerekli resmî desteğe başvurmalıdır. İnternetteki bir materyali yeniden paylaşarak kanıt toplama girişiminde bulunmamalıdır. Destek ekibi, bir terapistin, sosyal hizmet uzmanının veya kolluğun yerine geçmez.
10. Acil tehlikede uygulama yanıtını bekleme
Türkiye’de bir çocuk veya herhangi biri acil fiziksel tehlikedeyse 112 Acil Çağrı Merkezi’ne başvur. Çocuğa yönelik ihmal, istismar veya şiddet konusunda ALO 183 Sosyal Destek Hattı ve ilgili kolluk/sosyal hizmet birimleri de kullanılabilir. Türkiye dışındaysan bulunduğun yerdeki resmî acil yardım ve çocuk koruma hatlarına ulaş.
UIN’e bildirim göndermek, acil yardım çağrısı yaptığın veya yetkili makama resmî şikâyette bulunduğun anlamına gelmez. Tehlike devam ediyorsa önce güvenli bir yere geç ve yetkili birimlerden yardım iste.
11. Çocuk güvenliği iletişim sorumlusu
UIN çocuk güvenliği iletişim sorumlusu: Berkalp Kaya, Hazır Cevap Akıllı Teknolojiler ve Sürdürülebilirlik Çözümleri Limited Şirketi. E-posta: info@hazircevap.com.tr. Telefon: +90 507 306 1985. Resmî yazışma adresi: Balat Mah. Hızır Çavuş Mescidi Sk. No: 40 A, Fatih / İstanbul, Türkiye.
E-posta konusuna ‘UIN çocuk güvenliği’ yazabilirsin. Bu standartlar çocuk güvenliği, hesap koşulları ve mevzuat değiştikçe gözden geçirilir. UIN içindeki davranışların yanı sıra UIN bağlantısıyla gerçekleşen bir buluşmada yaşanan ciddi güvenlik olaylarını da bildirebilirsin.
